Polska Policja korzysta z dwóch głównych typów alkomatów przesiewowych i dowodowych o różnym przeznaczeniu i precyzji
- Policja używa alkomatów przesiewowych (np. iBlow, AlcoBlow) do szybkich, wstępnych kontroli trzeźwości, bez konieczności użycia ustnika.
- Alkomaty dowodowe (np. Alco-Sensor IV, Alkometr A 2.0) służą do precyzyjnych pomiarów, których wynik może stanowić dowód w postępowaniu sądowym.
- Wszystkie alkomaty dowodowe działają w oparciu o precyzyjny sensor elektrochemiczny, który reaguje wyłącznie na alkohol etylowy.
- Kluczowa dla wiarygodności i mocy dowodowej alkomatów jest ich regularna legalizacja i posiadanie ważnego świadectwa wzorcowania.
- Wynik z alkomatu przesiewowego nie jest dowodem w sprawie, a jedynie podstawą do dalszego, dokładniejszego badania.
Dwa kluczowe typy alkomatów wykorzystywanych przez policję
Kiedy spotykamy patrol policji drogowej, zazwyczaj widzimy funkcjonariuszy wyposażonych w dwa rodzaje urządzeń do badania trzeźwości. Są to alkomaty przesiewowe i alkomaty dowodowe. Choć oba służą do wykrywania alkoholu w organizmie, ich przeznaczenie, sposób działania i przede wszystkim skutki prawne przeprowadzonych nimi badań są diametralnie różne. Zrozumienie tej podstawowej różnicy jest kluczowe dla każdego kierowcy.
Alkomat przesiewowy: Pierwszy, szybki kontakt z policją
Alkomaty przesiewowe to urządzenia, które policja wykorzystuje do prowadzenia szybkich, masowych kontroli trzeźwości. Ich głównym celem jest błyskawiczne wyselekcjonowanie osób, które mogą być pod wpływem alkoholu, spośród dużej grupy kierowców. Nie podają one dokładnego stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu, a jedynie sygnalizują jego obecność. To właśnie dzięki nim możliwe są sprawne akcje typu "Trzeźwy poranek", gdzie w krótkim czasie przebadana zostaje duża liczba kierujących.
Alkomat dowodowy: Kiedy wynik pomiaru staje się dowodem w sądzie?
Zupełnie inaczej sytuacja wygląda w przypadku alkomatów dowodowych. Są to urządzenia o znacznie wyższej precyzji, których wynik pomiaru może stanowić oficjalny dowód w postępowaniu sądowym lub administracyjnym. Aby taki pomiar miał moc prawną, urządzenie musi posiadać ważne świadectwo wzorcowania wydane przez Główny Urząd Miar, a sam pomiar musi być przeprowadzony zgodnie z procedurami. To właśnie te urządzenia są używane, gdy istnieje podejrzenie popełnienia wykroczenia lub przestępstwa drogowego.
Kluczowa różnica, o której musi wiedzieć każdy kierowca
| Alkomat przesiewowy | Alkomat dowodowy |
|---|---|
| Służy do szybkiej, wstępnej selekcji kierowców. | Służy do precyzyjnego pomiaru stężenia alkoholu. |
| Nie wymaga użycia ustnika (badanie "na odległość"). | Wymaga użycia jednorazowego, sterylnego ustnika. |
| Sygnalizuje obecność alkoholu, nie podaje dokładnego stężenia. | Podaje dokładne stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu (np. w promilach). |
| Wynik nie stanowi dowodu w sprawie sądowej. | Wynik może stanowić dowód w sprawie sądowej (pod warunkiem posiadania ważnego świadectwa wzorcowania). |
| Szybkość badania jest priorytetem. | Precyzja i dokładność pomiaru są priorytetem. |
Szybka kontrola na odległość: Najpopularniejsze alkomaty przesiewowe
W tej kategorii policyjnych urządzeń dominują modele, które zapewniają szybkość i łatwość obsługi podczas masowych kontroli. Ich konstrukcja pozwala na przeprowadzenie badania niemal natychmiast, bez potrzeby przygotowywania urządzenia czy angażowania kierowcy w skomplikowane czynności.
iBlow: Ikona policyjnych akcji "Trzeźwy Poranek" i jego działanie
Najczęściej spotykanym alkomatem przesiewowym w rękach polskich policjantów jest bez wątpienia model iBlow. Jego ogromną zaletą jest brak konieczności używania ustnika, co w połączeniu z bardzo krótkim czasem badania (zaledwie kilka sekund) sprawia, że kontrole przebiegają niezwykle sprawnie. Dodatkowo, iBlow posiada tryb pasywny, który umożliwia wykrycie obecności alkoholu w otoczeniu, na przykład w zamkniętym samochodzie, lub nawet w pojemnikach z płynami, co jest przydatne w specyficznych sytuacjach.
AlcoBlow: Starszy brat iBlow, wciąż w użyciu
Podobną zasadą działania, co iBlow, charakteryzuje się również nieco starszy model AlcoBlow. On również jest alkomatem bezustnikowym i służy do szybkiego, wstępnego badania trzeźwości. Sygnalizacja obecności alkoholu odbywa się za pomocą systemu diod, co pozwala funkcjonariuszowi na szybką ocenę sytuacji.
Dlaczego te urządzenia nie wymagają ustnika i co to oznacza dla kierowcy?
Brak konieczności używania ustnika w alkomatach przesiewowych to przede wszystkim kwestia logistyki i higieny podczas masowych kontroli. Pozwala to na błyskawiczne badanie wielu kierowców bez konieczności wymiany ustników po każdym pomiarze. Należy jednak pamiętać, że te urządzenia służą do wstępnej detekcji. Ich wynik nie jest dowodem, a jedynie sygnałem do przeprowadzenia dalszego, dokładniejszego badania alkomatem dowodowym, jeśli zachodzi podejrzenie nietrzeźwości.
Precyzja co do promila: Modele alkomatów dowodowych w służbie policji
Gdy wynik badania przesiewowego wzbudza wątpliwości lub gdy policjant ma uzasadnione podejrzenia co do stanu trzeźwości kierowcy, sięga po alkomat dowodowy. To właśnie te urządzenia zapewniają dokładność pomiaru niezbędną do postawienia zarzutów i prowadzenia dalszego postępowania.
Alco-Sensor IV: Mobilny i precyzyjny sprzęt w każdym radiowozie
Jednym z najczęściej spotykanych przenośnych alkomatów dowodowych jest model Alco-Sensor IV. Jest on ceniony za swoją precyzję, którą zapewnia wysokiej klasy platynowy czujnik elektrochemiczny. Badanie tym urządzeniem wymaga użycia jednorazowego ustnika, a jego wynik może zostać wydrukowany, tworząc dokumentację niezbędną w postępowaniu.
Alkometr A 2.0: Stacjonarny strażnik trzeźwości na komisariacie
Wielu z nas miało do czynienia z Alkometrem A 2.0, który często znajduje się na wyposażeniu komisariatów policji. Jest to polski alkomat stacjonarny, który również wykorzystuje technologię sensora elektrochemicznego. Stanowi on jedno z referencyjnych urządzeń do badania trzeźwości.
Inne modele w służbie: Lion Alcometer i jego warianty
Oprócz wyżej wymienionych, na wyposażeniu polskiej policji można również spotkać inne modele alkomatów dowodowych, takie jak Lion Alcometer 500 czy SD 400P. Wszystkie one łączy jedno wysoka precyzja pomiaru i możliwość wykorzystania wyniku jako dowodu w sprawie.
Technologia gwarantująca wiarygodność pomiarów policyjnych alkomatów
Wiarygodność policyjnych alkomatów nie jest dziełem przypadku. Stoi za nią zaawansowana technologia, która minimalizuje ryzyko błędów i zapewnia powtarzalność wyników. Kluczową rolę odgrywa tu rodzaj zastosowanego sensora.
Sensor elektrochemiczny: Dlaczego jest złotym standardem w policyjnych alkomatach?
Większość policyjnych alkomatów dowodowych, a także niektóre modele przesiewowe, wykorzystuje sensor elektrochemiczny. To właśnie ta technologia jest uważana za złoty standard w analizie alkoholu w wydychanym powietrzu. Jego główną zaletą jest selektywność reaguje on wyłącznie na molekuły alkoholu etylowego. Oznacza to, że inne substancje obecne w wydychanym powietrzu, takie jak aceton (obecny np. u osób chorych na cukrzycę) czy różnego rodzaju opary, nie wpływają na wynik pomiaru. To kluczowe dla rzetelności badania.
Jak działa pomiar i dlaczego nie da się "oszukać" nowoczesnego urządzenia?
Sensor elektrochemiczny działa na zasadzie reakcji chemicznej. Kiedy alkohol etylowy z wydychanego powietrza dostaje się do sensora, ulega utlenieniu. W wyniku tej reakcji powstaje prąd elektryczny, którego natężenie jest proporcjonalne do ilości alkoholu. Im więcej alkoholu, tym silniejszy prąd. Nowoczesne urządzenia są precyzyjnie skalibrowane, a ich algorytmy analizują sygnał z sensora, przekształcając go w dokładny odczyt stężenia alkoholu. Ta specyfika działania sprawia, że próby "oszukania" urządzenia, na przykład poprzez dmuchanie w nieodpowiedni sposób czy próby wpłynięcia na pomiar innymi substancjami, są w praktyce nieskuteczne.Czy inne substancje w wydychanym powietrzu mogą wpłynąć na wynik?
Dzięki zastosowaniu sensorów elektrochemicznych, ryzyko wpływu innych substancji na wynik pomiaru jest zminimalizowane do minimum. Jak wspomniałem, sensor ten jest wysoce selektywny i reaguje przede wszystkim na alkohol etylowy. Dlatego też, nawet jeśli w wydychanym powietrzu znajdują się inne związki chemiczne, nie powinny one fałszować wyniku pomiaru przeprowadzonego alkomatem dowodowym. To właśnie ta niezawodność sprawia, że pomiary te są uznawane za wiarygodne.
Świadectwo wzorcowania: Klucz do ważności pomiaru alkomatem
Sama technologia to nie wszystko. Aby wynik pomiaru alkomatem był uznany za wiarygodny i mógł stanowić dowód w sprawie, urządzenie musi spełniać określone wymogi prawne i techniczne. Kluczową rolę odgrywa tu świadectwo wzorcowania.
Czym jest legalizacja i kalibracja alkomatu policyjnego?
W kontekście alkomatów policyjnych, mówimy przede wszystkim o wzorcowaniu. Jest to proces, w którym sprawdza się dokładność pomiaru urządzenia w odniesieniu do wzorca jednostki miar. Wzorcowanie alkomatów dowodowych jest przeprowadzane przez akredytowane laboratoria, najczęściej pod nadzorem Głównego Urzędu Miar. Wynikiem pozytywnego wzorcowania jest wydanie świadectwa wzorcowania, które potwierdza, że urządzenie spełnia wymagane normy dokładności.
Jak często alkomaty dowodowe muszą przechodzić serwis?
Aby zapewnić ciągłą wiarygodność pomiarów, alkomaty dowodowe muszą przechodzić regularne wzorcowanie. Zazwyczaj okres ten wynosi co 6 miesięcy. Jest to niezbędne, ponieważ nawet najlepsze urządzenia mogą ulegać rozkalibrowaniu w wyniku użytkowania czy czynników zewnętrznych. Alkomaty przesiewowe również podlegają okresowej kalibracji, jednak nie wymagają one świadectwa wzorcowania w takim samym stopniu, ponieważ ich wynik nie stanowi dowodu.
Prawo kierowcy: Czy możesz poprosić o okazanie świadectwa wzorcowania?
Tak, jako kierowca masz prawo poprosić funkcjonariusza policji o okazanie świadectwa wzorcowania alkomatu dowodowego, którym jesteś badany. Jest to dokument potwierdzający, że urządzenie jest sprawne i jego wskazania są wiarygodne. Bez ważnego świadectwa wzorcowania wynik pomiaru alkomatem dowodowym nie może być traktowany jako dowód w sprawie karnej. W takiej sytuacji policja musi przeprowadzić badanie krwi lub moczu.
Przeczytaj również: Policja w domu: Kiedy może badać alkomatem? Twoje prawa
Różnice między alkomatem policyjnym a urządzeniem do użytku prywatnego
Często pojawia się pytanie, dlaczego profesjonalne alkomaty policyjne są tak drogie i czy warto inwestować w drogie urządzenia do użytku prywatnego. Różnice są znaczące i dotyczą zarówno technologii, jak i mocy prawnej wyników.
Dlaczego profesjonalny sprzęt kosztuje znacznie więcej?
Policyjne alkomaty dowodowe są znacznie droższe od urządzeń dostępnych na rynku konsumenckim z kilku powodów. Po pierwsze, wykorzystują one zaawansowane, precyzyjne sensory elektrochemiczne, które są droższe w produkcji. Po drugie, muszą spełniać rygorystyczne normy certyfikacyjne i wymogi prawne, w tym regularne, kosztowne wzorcowania. Trwałość, niezawodność i przede wszystkim możliwość wykorzystania wyniku jako dowodu w sądzie to kolejne czynniki podnoszące cenę. To inwestycja w pewność i bezpieczeństwo prawne.Na co zwrócić uwagę, kupując alkomat na własny użytek, by jego wyniki były miarodajne?
Jeśli decydujesz się na zakup alkomatu do użytku prywatnego, warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych kwestii, aby zapewnić jak największą miarodajność wyników:
- Typ sensora: Najlepszym wyborem są alkomaty wyposażone w sensor elektrochemiczny, podobny do tych używanych przez policję. Unikaj urządzeń z prostymi sensorami półprzewodnikowymi, które są mniej precyzyjne i podatne na zakłócenia.
- Renomowany producent: Wybieraj urządzenia od sprawdzonych, znanych producentów, którzy specjalizują się w produkcji alkomatów.
- Kalibracja: Sprawdź, jak często producent zaleca kalibrację urządzenia i czy oferuje taką usługę. Regularna kalibracja jest kluczowa dla utrzymania dokładności pomiaru.
- Certyfikaty: Choć prywatne alkomaty nie potrzebują świadectwa wzorcowania, warto zwrócić uwagę na posiadane certyfikaty jakości (np. ISO), które mogą świadczyć o standardzie produkcji.
Pamiętaj jednak, że nawet najlepszy alkomat do użytku prywatnego nie zastąpi policyjnego urządzenia dowodowego i jego wynik nie będzie miał mocy prawnej w postępowaniu sądowym.
